Bolboom of dakboom: welke kies je voor een kleine tuin?

Een dakboom kies je als je schaduw en privacy boven een terras wilt. Een bolboom past beter als je een compacte boom zoekt met een ronde kroon voor een kleine tuin. Kies dus op functie: schaduw op hoogte vraagt om een dakboom, een rustige vorm op beperkte ruimte om een bolboom.

Kies een dakboom voor schaduw en privacy boven het terras

Dakbomen geven een horizontaal scherm en maken daardoor veel schaduw. In een kleine tuin werkt dat goed boven een zitplek. Een dakboom geeft ook privacy op hoogte, zonder veel ruimte op de grond in te nemen.

Kies voor een comfortabele doorloop een stamhoogte van minimaal 220 cm. Bij dakbomen ligt de stamhoogte meestal tussen 220 en 240 cm. Voor bruikbare schaduw kies je een rek van minimaal 120 x 120 cm.

In een tuin van 5 x 10 m kan één dakplataan (Platanus hispanica) met een dak van 3 x 3 m al een groot deel van een terras overkappen.

Kies een bolboom voor een compacte kroon in een kleine tuin

Bolbomen passen goed in kleine tuinen doordat de kroon compact blijft. Ze geven schaduw en veel structuur. Daardoor zijn ze geschikt als solitair in een kleine achtertuin of voortuin.

Een bekend voorbeeld is de bolesdoorn (Acer platanoides ‘Globosum’). Die wordt ongeveer 5 m hoog en krijgt een kroon van ongeveer 3 m breed. De stamhoogte blijft meestal tussen 1,20 en 2,00 m.

In een tuin van 5 x 10 m past één bolboom met een kroon van 3 m goed als solitair.

Meet op basis van het volwassen formaat van de boom

Kies op de maat die de boom later krijgt, niet op de maat bij aankoop. Te dicht planten zorgt voor ruimtegebrek en kronen die elkaar raken.

Houd bij de plantafstand rekening met de verwachte kroonbreedte. Reken met 1,5 tot 2 keer de kroondiameter.

Voor meerdere dakplatanen houd je 4 tot 6 m tussen de bomen aan. Bij één dakplataan staan de 4 palen op 2,5 tot 3 m uit het hart van de boom.

Teken je tuin eventueel op schaal. Zo verdeel je kroonbreedte, terras en loopruimte beter.

Houd minimaal 2 m afstand tot de erfgrens

Bomen mogen niet binnen 2 m van de erfgrens staan, gemeten vanaf het midden van de stam. Voor heggen en struiken geldt 0,5 m.

Er zijn uitzonderingen:

als de buur toestemming geeft
als een gemeentelijke verordening een kleinere afstand toestaat
als de boom, heg of struik niet boven de scheidsmuur uitkomt
als de tuin grenst aan gemeentegrond of openbaar water
als een vordering tot verwijdering na 20 jaar is verjaard

Voor het verwijderen van een boom heb je vaak een kapvergunning van de gemeente nodig.

Kies een soort die past bij klei, zand of veen

De grondsoort maakt verschil. Verbeter de grond voor het planten en kies een soort die daarbij past.

De dakplataan (Platanus hispanica) groeit op veel grondsoorten. Daardoor is deze dakboom op veel plekken toepasbaar.

Op nattere standplaatsen past moeraseik goed, als bolvorm of dakvorm. Japanse kornoelje (Cornus kousa) groeit goed op een humusrijke, goed doorlatende grond en verdraagt geen zware, natte klei. Bolcatalpa (Catalpa bignonioides ‘Nana’) groeit op verschillende bodemtypes, als de grond goed doorlatend is.

Kies op standplaats en hoeveel snoei je wilt doen

Dakbomen zoals plataan, moerbei en amberboom groeien goed in zon en halfschaduw. Bolbomen zoals bolesdoorn en bolcatalpa verdragen ook zon en halfschaduw.

Denk ook aan het onderhoud. Een snelgroeiende dakplataan geeft snel schaduw, maar vraagt 1 tot 2 keer per jaar snoei. Een langzamer groeiende soort vraagt minder snoei.

Wil je jaarrond privacy, kies dan een groenblijvende dakboom zoals glansmispel (Photinia fraseri ‘Red Robin’) of steeneik (Quercus ilex). Wil je in de winter meer licht in huis of op het terras, kies dan een bladverliezende soort.

Kies deze bolbomen voor een kleine tuin

Deze bolbomen passen goed in een kleine tuin:

bolesdoorn (Acer platanoides ‘Globosum’), ongeveer 5 m hoog en 3 m breed, weinig snoei nodig
bolcatalpa (Catalpa bignonioides ‘Nana’), 3 tot 4 m hoog, jaarlijkse snoei nodig
bolacacia (Robinia pseudoacacia ‘Umbraculifera’), ronde kroon, fijn blad
bolplataan (Platanus hispanica ‘Alphens Globe’), snelgroeiend, groot blad
bolkers (Prunus eminens ‘Umbraculifera’), compacte bolvorm, witte bloesem in het voorjaar, weinig snoei
bolmoeraseik (Quercus palustris ‘Green Dwarf’), dichtvertakte kroon, geschikt voor natte grond
bolginkgo (Ginkgo biloba ‘Mariken’), compact, gele herfstkleur

Kies deze dakbomen als je veel schaduw wilt

Deze dakbomen zijn geschikt voor een kleine tuin als je de ruimte boven een terras wilt benutten:

dakplataan (Platanus hispanica), groot blad, veel schaduw, 1 tot 2 keer per jaar snoeien
dakmoerbei (Morus alba ‘Fruitless’), dichte bladstructuur, minder onderhoud dan plataan
dakhaagbeuk (Carpinus betulus), geschikt voor een strakke vorm
dakmoeraseik (Quercus palustris), geschikt voor natte grond
daksierpeer (Pyrus calleryana ‘Chanticleer’), groeit minder hard
daklinde (Tilia), vaak gekozen als leiboom of dakvorm
dakamberboom (Liquidambar styraciflua), opvallende herfstkleur
daksierappel (Malus ‘Evereste’), bloesem in het voorjaar
dakprunus (Prunus cerasifera ‘Nigra’), bloesem in het voorjaar, rustige groei

Plant in oktober, november of maart

De beste tijd om een bolboom of dakboom te planten is in oktober, november of maart. Plant niet tijdens vorst of extreme droogte.

Werk in deze volgorde:

bepaal of je schaduw, privacy of sierwaarde wilt
meet hoogte, breedte en afstand tot de erfgrens
kies een soort die past bij je grondsoort en de hoeveelheid zon
graaf een plantgat dat 2 keer zo breed is als de kluit
meng bodemverbeteraar door de bestaande grond
zet een boompaal aan de westzijde tegen scheefwaaien
plant de boom niet dieper dan hij eerder stond
geef water, vooral in de eerste 2 tot 3 jaar

Gebruik boompalen en boombanden in de eerste 2 tot 3 jaar. Bij een dakboom hoort ook een dakconstructie of rek.

Snoei een bolboom in het vroege voorjaar of de zomer en een dakboom vanaf eind oktober

De meeste bolbomen snoei je in het vroege voorjaar, maar uitzonderingen zoals de bolesdoorn snoei je tussen juli en december om doodbloeden te voorkomen. Zo houd je de kroon compact en in vorm.

Dakbomen snoei je van eind oktober tot vlak voor het uitlopen in het vroege voorjaar. Snelgroeiende soorten snoei je 2 keer per jaar om de dakvorm strak te houden. Laat je een dakboom te lang staan zonder snoei, dan groeit hij terug naar zijn natuurlijke vorm.

Bij een dakplataan is zomersnoei minder prettig, omdat stof en viltige beharing een allergische reactie kunnen veroorzaken.

Reken op hogere kosten voor een dakboom met rek

Een dakboom vraagt meer materiaal dan een bolboom, omdat je ook een rek of dakconstructie nodig hebt. Daardoor liggen de kosten hoger.

Indicatieve prijzen:

dakplataan vanaf €99,50 tot €203,15
voorgeleide dakplataan €1.450,00
dakmoerbei vanaf €99,95 tot €169,99
bolcatalpa vanaf €68,75
bolesdoorn vanaf €114,00

Wie hulp wil bij keuze en aanplant kan een hovenier inschakelen.