Onkruid verwijderen en voorkomen in de border

Begin in het vroege voorjaar en wied door tot september

De beste periode om onkruid in de border aan te pakken is het vroege voorjaar, de lente en het begin van de zomer. Dan groeit onkruid actief en kun je kiemende planten vroeg weghalen.

Wied daarna elke week door in de lente en zomer. Doe in september nog een extra ronde. Zo voorkom je dat onkruid zaad vormt en heb je in het voorjaar minder werk.

Wieden gaat het makkelijkst als de grond vochtig is, terwijl je schoffelen het best op een droge dag doet. Gebruik geen chemische bestrijdingsmiddelen in de border, zeker niet bij wind.

Verwijder bestaand onkruid met wortel en al

Pak eerst al het aanwezige onkruid aan voordat je gaat mulchen of planten. Trek of steek wortelonkruid zorgvuldig uit, zodat de wortels niet achterblijven.

Schoffelen werkt vooral bij jong, eenjarig onkruid op droge grond. In een border is wieden vaak beter, omdat je gerichter werkt en minder snel wortelresten laat zitten.

Handig gereedschap:

• schoffel
• onkruidsteker
• tuinschepje
• handcultivator
• tuinvork
• voegenkrabber
• voegborstel

Verbeter de bodem met compost of verteerde stalmest

Werk na het wieden organisch materiaal door de bovenlaag van de bodem. Compost of goed verteerde stalmest past op bijna elke grondsoort.

Op zandgrond helpt dit om vocht langer vast te houden. Op kleigrond verbetert het de structuur.

Plant open plekken dicht met bodembedekkers

Een volle border laat minder licht op de grond vallen. Daardoor kiemen minder onkruidzaden. Bodembedekkers vullen open plekken en beperken later het onderhoud.

Kies soorten die passen bij zon, halfschaduw of schaduw. Geschikte planten zijn:

• schaduwkruid (Pachysandra terminalis), voor schaduw, 15 tot 25 cm hoog, bloeit in april en mei
• ooievaarsbek (Geranium macrorrhizum), voor zon en schaduw, tot 50 cm hoog, bloeit in mei en juni
• kruipend zenegroen (Ajuga reptans), voor halfschaduw en schaduw, bloeit in het voorjaar
• klimop (Hedera helix), wintergroen en geschikt als bodembedekker
• dwergmispel (Cotoneaster dammeri), bloeit in mei en juni en krijgt rode bessen
• ezelsoor (Stachys byzantina), 30 tot 45 cm hoog, met roze tot lila bloemen
• salie (Salvia officinalis ‘Berggarten’), voor zon, met brede grijze bladeren
• kleine maagdenpalm (Vinca minor), geschikt voor droge schaduw
• kattenkruid (Nepeta × faassenii), voor zon, bloeit van juli tot september

Voor lage, bodembedekkende struiken reken je op 3 tot 5 planten per m² (en voor vaste bodembedekkers op 7 tot 9 planten per m²).

Dek kale grond af met 5 tot 8 cm mulch

Mulch remt de kieming van onkruidzaden, omdat er minder licht bij de bodem komt. Het helpt ook om vocht vast te houden en de bodem te verbeteren.

Geschikte mulchmaterialen zijn:

• boomschors
• houtsnippers
• compost
• bladeren
• grasmaaisel
• stro
• cacaodoppen

Breng boomschors of houtsnippers aan in een laag van 5 tot 8 cm. Gebruik grasmaaisel in lagen tot 5 cm en laat het eerst indrogen. Een dikkere laag kan gaan gisten.

Grind kan ook als mulch dienen. Gebruik grind eventueel als mulchlaag direct op een goed doorlatende borderbodem, zonder zand- of steengruislaag.

Trek elke week jonge onkruiden weg

Na het opknappen van de border zit de winst in het bijhouden. Controleer de border elke week en trek jonge onkruiden direct weg.

Zo voorkom je dat planten zaad vormen en loopt de onkruiddruk minder snel op.

Kies wieden bij wortelonkruid en schoffelen bij kiemplanten

Bij wortelonkruid werkt handmatig wieden het best. Gebruik een onkruidsteker of trek de plant voorzichtig uit, zodat de wortel meekomt.

Schoffelen past vooral bij jong, eenjarig onkruid op droge grond. Bij diepwortelende soorten komt het onkruid vaak terug.

Sla worteldoek in de border liever over

Worteldoek werkt in borders vaak minder goed dan gedacht. Het kan de waterafvoer remmen, het bodemleven verstoren en de wortelgroei van vaste planten hinderen.

Bovendien kan er later alsnog onkruid bovenop het doek groeien. Een dichte beplanting met mulch werkt meestal beter.

Voorkom fouten die onkruid juist meer ruimte geven

Laat onkruid niet in bloei of zaad komen. Door elke week te controleren, voorkom je extra werk later.

Laat de grond niet kaal liggen. Vul open plekken met planten of mulch.

Breng grasmaaisel niet dikker aan dan 1 tot 2 cm. Anders kan het gaan gisten.

Gebruik liever geen chemische middelen in de border. Ze kunnen gewenste planten en het bodemleven schaden.

Pak Japanse duizendknoop apart aan

Japanse duizendknoop (Fallopia japonica) vraagt een aparte aanpak. De plant verspreidt zich via wortelstokken en loopt snel opnieuw uit als er delen achterblijven.

Gooi resten bij het restafval en niet op de composthoop of in de GFT-bak. Voor een blijvende aanpak is vaak hulp van een specialist nodig, bijvoorbeeld met stoom of heetwaterinjectie.

Veelgestelde vragen

Wanneer kun je onkruid in de border het best verwijderen?

In het vroege voorjaar, de lente en het begin van de zomer. Wied daarna elke week en doe in september nog een extra ronde.

Wat werkt beter in de border, wieden of schoffelen?

Wieden werkt beter bij wortelonkruid, omdat je de wortels verwijdert. Schoffelen past vooral bij jong, eenjarig onkruid op droge grond.

Welke mulch helpt tegen onkruid in de border?

Boomschors, houtsnippers, compost, bladeren, grasmaaisel, stro en cacaodoppen zijn geschikt. Gebruik voor boomschors en houtsnippers een laag van 5 tot 8 cm.

Is worteldoek een goed idee in de border?

Meestal niet. Worteldoek kan waterafvoer, bodemleven en wortelgroei hinderen, terwijl er later alsnog onkruid op kan groeien.

Planten in dit artikel

• DuizendknoopPersicaria affinis 'Darjeeling Red'